Everest Dağı’na tırmananların artık dışkılarını temizlemeleri gerekiyor
![](https://bakirkoy-ajans.com.tr/wp-content/uploads/2024/02/everest-dagina-tirmananlarin-artik-diskilarini-temizlemeleri-gerekiyor-J7MbQUKt-780x470.jpg)
Navin Singh Khadka | BBC Dünya Servisi Çevre Muhabiri
Nepalli yetkililer, Everest Dağı’na tırmananların artık kendi dışkılarını temizlemeleri ve imha edilmek üzere ana kampa geri getirmeleri gerektiğini söyledi.
Pasang Lhamu ilçe belediye başkanı Mingma Sherpa BBC’ye “Dağlarımız kokmaya başlıyor” dedi.
Everest bölgesinin büyük bir kısmını kapsayan belediye, bu yeni kuralı, uygulanan daha geniş tedbirlerin bir modülü olarak uygulamaya koydu.
Aşırı soğuk nedeniyle Everest’te bırakılan dışkılar tam olarak bozulmaz.
Mingma, “Kayalarda insan dışkısı görüldüğü ve bazı dağcıların hastalandığı yönünde şikayetler alıyoruz. Bu kabul edilemez ve imajımızı zedeliyor.” dedi.
Dünyanın en yüksek zirvesi olan Everest Dağı’na ve yakındaki Lhotse Dağı’na tırmanacak dağcıların, ana kamptan “dönüşte kontrol edilecek” tabure çantaları satın almaları gerekecek.
Tırmanma döneminde tırmanıcılar zamanlarının çoğunu ana kampta yüksekliğe alışmaya çalışarak geçirirler. Bu arada tuvalet ihtiyaçları için dışkı toplamak amacıyla fıçılarla farklı çadırlar kuruluyor.
Ancak tehlikeli tırmanış yolculuğuna başladıklarında işler daha da zorlaşır.
Çoğu dağcı ve takviye işçisi tuvalete kazdıkları çukurda gider ancak kar yağışı az olan yerlerde tuvalet açıkta da yapılabilir.
Everest Dağı’nın zirvesine tırmanırken çok az insan dışkısını biyolojik olarak parçalanabilen torbalarda geri getiriyor.
Çöp, Everest ve bölgedeki diğer dağlarda büyük bir sorun olmaya devam etse de, Nepal ordusunun yürüttüğü yıllık temizlik kampanyalarının sayısı artıyor.
‘Açık tuvalet’
Sivil toplum kuruluşu Sagarmatha Kirlilik Kontrol Komitesi’nin (SPCC) lideri Chhiring Sherpa, “Atık, özellikle ulaşamayacağınız yüksek kamplarda büyük bir sorun olmaya devam ediyor” diyor.
Resmi bir sayı olmasa da kuruluş, Everest’in eteğindeki birinci kamp ile zirveye doğru olan dördüncü kamp arasında yaklaşık üç ton insan dışkısı bulunduğunu tahmin ediyor.
Chhiring, “Bunun yarısının dördüncü kamp olarak da bilinen Güney Col’da olduğuna inanılıyor” diyor.
Everest’e geziler düzenleyen dağ rehberi Stephan Keck, Güney Col’un “açık tuvalet” olarak ün kazandığını belirtiyor.
7.906 metre yükseklikteki South Col, Everest ve Lhotse zirvelerine ulaşmaya çalışan dağcılar için bir üs görevi görüyor. Buradaki arazi oldukça rüzgarlı.
Keck, “Neredeyse hiç buz ve kar yok, dolayısıyla her yerde insan dışkısı görüyorsunuz” diyor.
SPCC, Mart ayında başlayacak tırmanma sezonu için tahmini 400 yabancı dağcı ve 800 destek işçisi için ABD’den yaklaşık 8.000 dışkı torbası tedarik etti.
Bu torbalar insan dışkısını katılaştıran ve kokusuz hale getiren kimyasallar ve tozlar içerir.
Ortalama bir tırmanıcının günde 250 gram dışkı ürettiği düşünülüyor. Zirve girişimi için genellikle yüksek kamplarda yaklaşık iki hafta geçirirler.
Uygulamanın Everest’te pilot proje olarak başlatılıp daha sonra diğer dağlarda da uygulanmasını önerenler de var.
8 bin metrenin üzerindeki 14 dağın tamamına tırmanan ilk Nepalli olan Mingma Sherpa, bu tür torbaların insan atıklarını yönetmek için kullanılmasının diğer dağlarda da denendiğini ve test edildiğini söyledi.
Aynı zamanda Nepal Dağcılık Derneği’nin danışmanı olan Mingma, “Dağcılar bu tür çantaları Denali Dağı’nda (Kuzey Amerika’nın en yüksek zirvesi) ve Antarktika’da da kullanıyor, bu yüzden biz de bunu savunuyoruz” dedi.
Nepal merkezi hükümetinin geçmişte dağcılıkla ilgili pek çok kural getirdiği ve bunların çoğunu gerektiği gibi uygulamadığı yönünde eleştiriler var.
Pasang Lhamu belediye lideri Mingma, “Devlet ana kamplarda her zaman yoktu ve bu da insanların dağlarımıza izinsiz tırmanması da dahil olmak üzere her türlü usulsüzlüğe yol açtı” diyor.
“Artık her şey değişecek. Bir irtibat ofisi kuracağız ve dağcıların dışkılarını geri getirmelerinin sağlanması da dahil olmak üzere yeni tedbirlerimizin uygulanmasını sağlayacağız.”